پروپیلن گلیکول
پروپیلن گلیکول معمولاً به عنوان یک افزودنی برای کمک به پردازش مواد غذایی استفاده میشود و بافت، طعم، ظاهر و ماندگاری را بهبود میبخشد. در بسیاری از غذاهای بسته بندی شده مانند نوشیدنیها، سسها، سوپهای خشک آماده، کیکهای آماده، ذرت بو داده، فست فودها، نانها و محصولات لبنی یافت میشود. برخی از طعمهای بستنی حتی حاوی پروپیلن گلیکول هستند. نارگیل خشک و برخی آجیلها نیز حاوی پروپیلن گلیکول هستند. میتواند به عنوان آرام بخش، حلال و نگهدارنده در ترکیب مواد غذایی استفاده شود. در داروهای تزریقی نیز کاربرد دارد مانند لورازپام و در برخی کرمها و پمادها که روی پوست مالیده میشوند، مانند کورتیکواستروئیدها. علاوه بر این، پروپیلن گلیکول به دلیل خواص شیمیایی آن نیز در انواع محصولات بهداشتی و آرایشی نیز استفاده میشود. از آنجایی که سرعت تبخیر سطحی پروپیلن گلیکول از آب کمتر است، در ترکیب رنگهای ساختمانی به کار میرود.
خصوصیات فیزیکوشیمیایی پروپیلن گلیکول (1،2-پروپاندیول)
- فورمول مولکولی: C3H8O2
- محلول در آب، استر، الکل، کلروفرم، استون، آمین
- کمی محلول در هیدروکربنهای هالوژنه
- نامحلول در هیدروکربنهای چرب
- مایعی چسبناک، وسکوز، پایدار، بی رنگ و بی بو
- چگالی: 04 گرم بر سانتیمتر مکعب
خواص کارکردی پروپیلن گلیکول
- عامل ضد کلوخه
از چسبیدن اجزای مختلف غذا به یکدیگر و ایجاد توده در غذاهایی مانند پنیر رنده شده یا سوپ خشک جلوگیری میکند.
- بافت دهنده
در طول فرآیند تولید، پراکندگی چربی و ذرات جامد حاوی چربی، ساختار داخلی و ظاهر را بهبود میبخشد و بافت بهتری به محصول میدهد.
- آنتی اکسیدان
با محافظت از مواد غذایی در برابر فساد توسط اکسیژن، ماندگاری آنها را افزایش میدهد.
- حلال
سایر افزودنیهای به کار رفته (به عنوان رنگ، طعم دهنده یا آنتی اکسیدان) در فرآوری ماده غذایی را حل میکند.
- تقویت کننده خمیر
نشاسته و گلوتن را تقویت میکند، خمیر را عمل میآورد و ثبات آن را افزایش میدهد.
- امولسیفایر
از جدا شدن مواد غذایی مانند سرکه و روغن در سس سالاد جلوگیری میکند.
- کمک به فرآیند پردازش
برای افزایش جذابیت غذا، به عنوان مثال، برای روشن کردن رنگ مایعات استفاده میشود.
- ثبیت کننده و غلیظ کننده
پروپیلن گلیکول میتواند اجزای مواد غذایی را در کنار هم نگه دارد یا ماده غذایی در حین و بعد از فرآوری غلیظ کند. شکل پلیمر شده پروپیلن گلیکول در صنایع لبنی، به خصوص صنعت بستنی سازی کاربرد دارد. علاوه بر این، از ایجاد کریستالهای یخ لاکتوز در بستنی جلوگیری میکند. پروپیلن گلیکول اغلب در ترکیب با سایر هیدروکلوئیدها مانند صمغ زانتان و CMC استفاده میشود تا اثرات و نسبت عملکرد به قیمت بهتری داشته باشد.
- مرطوب کننده
یکی از نقشهای کلیدی پروپیلن گلیکول در صنعت غذایی، عملکرد آن به عنوان یک مرطوب کننده است. بدان معنا که رطوبت محصولات مختلف را حفظ میکند، آنها را تازه نگه میدارد و از خشک شدن آنها جلوگیری میکند. این خصوصیت در محصولات پخت و نان مانند کیک و کلوچه و همچنین در سسهای سالاد بسیار کاربردی است.
- کاهش نقطه انجماد
هنگامی که آب با پروپیلن گلیکول ترکیب میشود، نقطه انجماد آن کاهش مییابد. بنابراین، پروپیلن گلیکول برای پایین آوردن نقطه انجماد محصولات مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. به عنوان مثال در روند فرآوری بستنی، شربت و دسرهای منجمد، افزودن پروپیلن گلیکول ضروری است. با جلوگیری از تشکیل کریستالهای یخ بزرگ، بافت نرمتر و خامهای ایجاد میکند. همچنین به عنوان ضد یخ برای هواپیما استفاده میشود.
کاربردهای پروپیلن گلیکول
پروپیلن گلیکول برای ساخت ترکیبات پلی استر، کاربردی اساسی دارد. برای یخ زدایی از محلولها در صنایع شیمیایی، غذایی و دارویی استفاده میشود. جاذب رطوبت در برخی داروها، لوازم آرایشی یا محصولات غذایی است. در صنایع رنگ و پلاستیک نقش حلال را دارد. پروپیلن گلیکول همچنین برای ایجاد دود مصنوعی مورد استفاده در آموزش آتش نشانی و اجرای تئاتر کاربرد دارد.
کاربرد پروپیلن گایکول در صنایع غذایی
پروپیلن گلیکول حامل ایدهآل طیف وسیعی از طعمها است که طعم متمایزی به بیشتر غذاها و نوشیدنیهای امروزی میدهد. این ماده بی رنگ، بی طعم و بی بو است و به خودی خود واکنش نشان نمیدهد؛ به این معنی که میتواند بدون تأثیر بر سایر ویژگیهای محصول، عملکرد موثری از خود بر جای بگذارد. به طور خاص به عنوان غلیظ کننده، شفاف کننده و تثبیت کننده در غذاها و نوشیدنیها به کار میرود. پروپیلن گلیکول برای ساخت حلال مخصوص چاپ بسته بندی مواد غذایی، مناسب است. پروپیلن گلیکول همچنین سیال انتقال حرارت در کاربریهای سرمایش و انجماد است. پروپیلن گلیکول در فرآوری محصولاتی از قبیل نوشابه، محصولات لبنی، بستنی، شیرین کنندههای مایع و نوشیدنیهای قهوه به عنوان افزودنی غذایی به کار میرود. اسامی سایر محصولات غذایی که از پروپیلن گلیکول در ترکیب خود بهره میبرند در زیر آمده است:
- محصولات پخت و نان
- دسر و غذاهای آماده
- آبنبات
- ذرت بو داده
- اکثر فست فودها
- نوشیدنی بدون الکل
- گوشت
- کنسرو لوبیا
- چاشنیها
پروپیلن گلیکول همچنین یک عامل ضد چسبندگی، آنتی اکسیدان، تقویت کننده خمیر، امولسیفایر، طعم دهنده، عامل لعاب دهنده، بافت دهنده و عامل ضد میکروبی است. همچنین، پروپیلن گلیکول یکی از اجزای اصلی فرآوری غذاهای نرم و مرطوب مختص حیوانات خانگی است.
کاربرد پروپیلن گلیکول در صنایع دارویی و آرایشی بهداشتی
پروپیلن گلیکول به عنوان حلال در بسیاری از داروهای خوراکی، تزریقی و موضعی از جمله نیتروگلیسیرین، دیازپام، لورازپام، فنی توئین، اتومیدات استفاده میشود. اسپریهایی که خواص درمانی دارند یا برای محصولات مراقبت شخصی استفاده میشوند معمولاً حاوی پروپیلن گلیکول در ساختار خود هستند. پروپیلن گلیکول در ضدعفونیکنندههای دست مبتنی بر الکل، رطوبت را حفظ میکند و از خشکی پوست جلوگیری میکند. حلال و حامل تعداد زیادی از داروها و کپسولهای درمانی است در فرمولاسیونهای سنتز اشک مصنوعی به کار میرود.
